NEVROTİZM NEDİR? KADINLAR DAHA MI NEVROTİK?

0 Paylaşımlar

NEVROTİZM NEDİR? KADINLAR DAHA MI NEVROTİK?

Birçok insan, erkek ve kadınlar arasındaki bazı temel farklılıkların neler olduğunu algılayabiliyor. Bu farklılıklar bazen çok açık bir şekilde görülebiliyor. Kişilik özelliklerinin cinsiyetle bir bağlantısının olup olmadığı ise bilimsel çalışmalara sürekli konu olmaktadır ve muhtemelen hala da olmaya devam edecektir. Kadınlar ve erkekler arasında biyolojik ve görünen farklar oldukça görülebilir durumdayken; psikolojik cinsiyet farklılıkları sanıldığı kadar basit bir şekilde açıklanamıyor. Psikolojik cinsiyet farklılıklarının altında yatan nedenler ister evrimsel ister sosyo-kültürel olsun, erkeklerin ve kadınların düşünme, hissetme ve davranma biçimlerindeki farklılıkları anlamak, insanlık durumuna ışık tutabilir. Bu yazımızda ele aldığımız nevrotizm kişilik özelliği McCrea ve Costa tarafından geliştirilen beş faktör kuramında yer alan özelliktir. Bu yazımıza ulaşmak için TIKLAYINIZ.

Nevrotizm nedir?

Nevrotizm kendisini duygulardaki dengesizlikle göstermektedir. Nevrotizm, algılanan tehdit ve cezaya tepki olarak olumsuz duygu ve ilgili süreçleri deneyimleme eğilimini tanımlar; bunlar anksiyete, depresyon, öfke, öz-bilinç ve duygusal değişkenliği içermektedir. Nevrotiklik düzeyinin azlığı ise ise uyumlu, özgüvenleri ve benlik saygıları daha yüksek olmasını, duyguları daha dengeli yaşanmasına neden olur.

Kişilik özelliklerinde cinsiyet farklılıkları var mı?

Yapılan birçok araştırmaya bakıldığında kişilik özelliklerinde cinsiyetin anlamlı bir şekilde etki ettiği görülmektedir. Feingold’un (1994) yapmış olduğu metaanaliz çalışmasında, kadınların kaygıda daha yüksek puanlar aldıklarını bulmuştur. Diğer bir çalışmada ise depresyon puanlarının kadınların daha yüksek olduğu bulunmuştur (Nolen-Hoeksema, 1987). Diğer bir metaanaliz çalışmasında ise benlik saygısı puanlarında kadınların anlamlı bir şekilde daha düşük aldığı sonucu bulunmuştur (Kling ve ark., 1999).

Nevrotizm, bireyleri çok çeşitli psikiyatrik bozukluklara yatkın hale getiren bir unsur olarak görülmektedir. Nevrotizm ise kadınlarda daha sık karşılaşılmaktadır. Yaygın anksiyete bozukluğu, agorafobili veya agorafobisiz panik bozukluğu, fobiler, majör depresyon, distimik bozukluk ve borderline kişilik bozukluğunun tümü kadınlarda erkeklerden çok daha sık teşhis edilir (Costa Jr ve ark. 2001).

Farklılıkları açıklamaya çalışan teoriler

Birçok çalışmaya bakıldığında cinsiyetin kişilik üzerindeki farklılıkları açıklayan teoriler bulunmaktadır (Costa Jr ve ark. 2001).

Biyolojik teoriler

Biyolojik teoriler, cinsiyetler arasındaki farkın doğal seleksiyon sonucu oluştuğunu düşünmektedir (Costa Jr ve ark. 2001). Evrimsel psikoloji, cinsiyetlerin evrimsel tarih boyunca farklı uyum sorunlarıyla karşılaştığını bu nedenle de kişilikte bazı belirgin farklılıkların oluşacağını iddia etmektedir (Buss, 1995). Örneğin, hamilelik, doğum ve emzirme gibi biyolojik nedenlerle kadınlar çocuklarla ilişkilerine erkeklerden daha fazla yatırım yapmak durumundadırlar. Daha uyumlu ve şefkatli olan kadınlar, çocuklarının hayatta kalmasını desteklemiş ve evrimsel avantaj elde etmiş olabilir. Depresyondaki cinsiyet farklılıklarını ve buna bağlı olarak genel olarak nevrotizmi açıklamak için başka biyolojik teoriler önerilmiştir. Bu açıklamalar hormonal farklılıkların; ruh hali, kişilik ve psikopatolojide de farklılıkların cinsiyete bağlı olabileceğine işaret etmektedir (Costa Jr ve ark. 2001).

Sosyal psikolojik teoriler

Sosyal rol modeli, cinsiyet farklılıklarının çoğunun, erkekler ve kadınlar için uygun davranışı tanımlayan cinsiyet rollerinin benimsenmesinden kaynaklandığını söylemektedir. Cinsiyet rolleri, erkek ve kadınlardan beklenen sosyal davranışlardır ve küçük yaşlarda içselleştirilmeye başlanır. Cinsiyet rollerinin içselleştirilmesi kişiliği etkilemektedir.

Kültür?

Kültürler arası çalışmalar, kişilik özelliklerindeki cinsiyet farklılıklarında biyolojik ve kültürel faktörlerin göreceli önemi hakkında önemli kanıtlar sağlayabileceği düşünülmektedir. Eğer ki bu farklılıklar biyolojik temelli iseler, tüm kültürlerde aynı farklılıkların görülmesi gerekir. Bu, cinsiyetler arasındaki nörolojik veya hormonal farklılıkların aracılık ettiği kişilik özellikleri üzerindeki doğrudan etkilerden oluşabilir. Ancak cinsiyet farklılıklarının öğrenilmiş cinsiyet rollerindeki evrensellikten kaynaklanıyor olması da mümkündür. Örneğin, tüm kültürlerde erkekler fiziksel olarak kadınlardan daha güçlü olduklarından, evrensel olarak lider olarak rollere atanabilirler ve bu rollerde kadınlardan daha iddialı olmayı öğrenebilirler. Tüm kültürler aynı cinsiyet farklılıkları modelini gösterse bile, görülen farklılıkların büyüklüğünde farklılıklar gösterebilirler. Bazı kültürlerde cinsiyet farklılıkları abartılı olabilir; diğerlerinde maskelenebilirler (Costa Jr ve ark. 2001).

Psikolog Özgür KOÇAK

Telif hakkı bildirimi için tıklayınız

Not: Psikolojiyazilari.com adlı sitemizdeki hiçbir bilgi bir tavsiye veya öneri olarak kabul edilmemeli ve herhangi bir karar veya eyleme temel oluşturmamalıdır. Kendi spesifik durumunuz konusunda sadece doktorunuzun önerilerine güvenmeniz çok önemlidir. Bu web sitesindeki bilgiler yalnızca genel bilgileri içerir. Bu web sitesinde okuduğunuz bilgiler sağlık uzmanınızla olan ilişkinizin yerine geçemez. Bu nedenle tıbbi tavsiye olarak kabul edilmemelidir. Tanı ve tedavi için daima sağlık uzmanınızla görüşmelisiniz.

Yararlanılan kaynaklar

Costa Jr, P. T., Terracciano, A., & McCrae, R. R. (2001). Gender differences in personality traits across cultures: robust and surprising findings. Journal of personality and social psychology, 81(2), 322.

Nolen-Hoeksema, S. (1987). Sex differences in unipolar depression: Evidence and theory. Psychological bulletin, 101(2), 259.

Kling, K. C., Hyde, J. S., Showers, C. J., & Buswell, B. N. (1999). Gender differences in self-esteem: A meta-analysis. Psychological bulletin, 125(4), 470.

Buss, D. M. (1995). Psychological sex differences: Origins through sexual selection.

Feingold, A. (1994). Gender differences in personality: A meta-analysis. Psychological bulletin, 116(3), 429.

Özgür KOÇAK

Psikolog💎 Pdr YL ⏳ Evlilik ve Aile Danışmanlığı YL ⏳ Tokat GOP Üniversite Hastanesi psikolojiyazilari.com adlı sitenin kurucusu ve yöneticisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir