PSİKOLOGLARIN ÇALIŞMA ALANLARI

PSİKOLOGLARIN ÇALIŞMA ALANLARI

Psikologların çalışma alanları yazımızda: Psikologların hangi çalışma alanları bulunmaktadır? Psikologlar hangi devlet kurumlarında görev alır? Psikologlar özel sektörde nerede çalışabilirler? sorularına cevap vermeye çalışacağız.

Psikoloji; insanların davranışlarını, zihinsel süreçlerini ve duygusal yaşamlarını bilimsel yöntemler kullanarak açıklamaya ve değerlendirmeye yönelik temel bir bilim dalıdır. Üniversitelerin Psikoloji Lisans programlarından mezun olan kişiler psikolog unvanı kullanma hakkı kazanırlar.

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2021 YILI TABAN PUANLARI ‘na göz atın

Türk Psikologlar Derneği Meslek Yasası Çalışmaları Kitapçığında “Uluslararası Standartlara Göre Psikoloji Uzmanlık Alanları” ile ilgili aşağıdaki alanlar şu şekilde tanımlanmıştır:

Klinik Psikoloji ve Klinik Psikologlar

Klinik psikologlar, ergenlik dönemi uyum sorunları gibi kısa süreli krizlerden başlayıp, şizofreni gibi kronik sorunlara kadar çeşitli zihinsel, duygusal ve davranışsal sorunlarla ilgilenirler. Bazı klinik psikologlar uzmanlaşmalarına bağlı olarak, fobiler, depresyon gibi özel sorunlarla ilgilenirken, bazıları da gençler, çocuklar, yaşlılar, kadınlar, etnik azınlıklar, homoseksüeller ve benzeri özel gruplarla ilgilenirler.

Klinik psikologlar üniversitelerde, hastanelerde, klinik ve ruh sağlığı merkezlerinde ve özel olarak çalışabilirler. Ayrıca ilgili askeri, resmi ve özel kuruluşlarda da görev alırlar.

Adli Psikoloji/Adli Psikologlar

“Adli Psikoloji”, hukuk ve psikolojinin klinik ve uygulamalı yönlerini kapsar. Adli Psikologlar, Psikoloji bilgilerinin adli konulara uygulanmasıyla uğraşırlar. Onların bu uzmanlıkları davaların seyrinde önemli katkılar yapar. Adli psikologlar, cezai ehliyet, velayet davaları, medeni ehliyet, çocuk davaları ile fahri ve mümessil olma durumlarında bilirkişi olarak gerekli incelemeleri testler, gözlem ve kayıtlara dayanarak yaparlar. Tutukevlerinde çalışan psikologlar ise hükümlülerin ruhsal sorunlarını çözümlemelerinde, tutukluluğa uyumlarında ve normal yaşama hazırlanmalarında bireysel ya da grup düzeyinde hizmet verirler. Araştırmacı olarak suç davranışının psikososyolojik yönlerini incelerler.

Adli psikologlar, mahkemelerde, cezaevlerinde, ıslahevlerinde, üniversitelerde, araştırma merkezlerinde, toplum ruh sağlığı merkezlerinde ve Adalet Bakanlığına bağlı tüm kuruluşlarda çalışabilirler.

Gelişim Psikolojisi / Gelişim Psikologları

“Gelişim Psikolojisi”, davranışı döllenmeden ölüme kadar olan süreç içerisinde inceler. Gelişim psikologları bunu yaparken, davranışı yaşa bağlı değişmeler temelinde ölçer ve açıklarlar. Gelişim psikologları akademik ortamlarda; eğitici ve araştırmacı olarak; kreş ve gündüz bakım evleri/ yetiştirme yurtlarında, ana okullarında, çocuk hastaneleri ve kliniklerde veya huzurevlerinde görev alırlar. Bu görevlerinde temel kuramsal bilgilerin yanı sıra değişik yaş grupları için gerekli uygulama becerilerine sahiptirler. Son yıllara kadar daha çok çocuk ve ergenlik gelişim sorunları üzerinde çalışan Gelişim Psikologları, endüstrileşmiş ülkelerdeki insan ömrünün uzaması sonucu yaşlılarla da çalışmaya başlamışlardır. Amaçları yaşlı kişinin kendi ayakları üzerinde durabilme süresini elden geldiğince uzatmaya yardımcı yöntemleri araştırmak ve uygulamaktır.

Endüstri ve Örgüt Psikolojisi / Endüstri Psikologları

“Endüstri ve Örgüt Psikolojisi”, insanlar ve iş arasındaki ilişkilerle ilgilenir. Endüstri ve örgüt psikologlarının ilgi alanları arasında işletmenin yapısı ve değişimi; işçi işveren ilişkisi; çalışanların üretkenliği ve iş doyumu; tüketici davranışı; personelin seçimi, eğitimi ve geliştirilmesi; insanlar ve makinelerin etkileşimi gibi konular sayılabilir. Endüstri ve örgüt psikologları üniversiteler, sanayi işletmeleri, ilgili askeri, resmi ve özel kuruluşlarda çalışırlar. Ayrıca konularında danışmanlık büroları açıp hizmet verebilirler. Endüstri Psikologlarının çoğu, insan kaynakları uzmanları olarak çalışmakta ve işletmelerde personel seçimi, test geliştirme, eğitim, yönetim ve işletmedeki değişimlerle başa çıkma konularına eğilmektedirler.

Nöropsikoloji / Psikobiyoloji / Nöropsikologlar

Nöropsikoloji ve Psikobiyoloji, biyolojik sistemler ve davranış arasındaki ilişkiyi inceler. Araştırma alanları arasında davranış ile beyindeki özel biyokimyasal ve biyofiziksel mekanizmaların ilişkisi, davranış ile beyinin genel yapı ve işlevleri ilişkisi, duygu ve beden işlevleri gibi konular bulunur. Nöropsikologlar sinir sistemine ilişkin bozuklukların teşhisinde psikolojik testler ve diğer tanı araçlarını kullanırlar ve tedaviye yardım ederler. Örneğin nöropsikologlar beynin anıları nasıl yarattığını ve nasıl depoladığını inceleyebilirler. Ya da çeşitli hastalıkların ya da beyin hasarlarının duyguları, düşünceleri, davranışları, algı ve bellek süreçlerini nasıl etkilediğini araştırırlar. Normal neyin fonksiyonlarını, PET, SPECT ve FMPI gibi yeni görüntüleme teknikleri ile araştırmak üzere projeler geliştirirler. Beyin hasarlı hastaların daha üretken yaşamlar sürdürebilmeleri için onlara yardımcı olurlar.

Klinik nöropsikologlar hastane ve kliniklerin nöroloji, nöroşüriji, psikiyatri ve pediatri ünitelerinde çalışabilirler. Ayrıca akademik alanda araştırmalar yapıp diğer nöropsikologlar ve alandaki elemanlara eğitim verirler.

Sosyal Psikoloji / Sosyal Psikologlar

Sosyal Psikoloji, insanların birbirleriyle nasıl etkileştiklerini ve sosyal çevreden nasıl etkilendiklerini inceler. Sosyal psikologların ilgilendikleri konular arasında kişiliğin oluşumu, tutumlar, arkadaşlık ve sevgi gibi insanlararası çekim; önyargı; grup dinamikleri, şiddet ve saldırganlık gibi konular vardır. İnsanların diğer kişilere karşı olumsuz tutumlarının, önyargılarının nasıl geliştiğini ve bunların nasıl değiştirilebileceğini incelerler Sosyal psikologlar çoğunlukla akademik kurumlarda, reklam ajanslarında, işletmelerde, hastanelerde, eğitim durumlarında, mimarlık ve mühendislik firmalarında araştırıcı, danışman ya da personel yöneticisi olarak çalışabilirler.

Deneysel Psikoloji / Deneysel Psikologlar

Deneysel Psikoloji, öğrenme, duyum, algılama, insan performansı, güdülenme, bellek, dil, düşünme ve iletişim gibi temel davranış süreçleri ile ilgilenir. Deneysel psikologların ilgi alanları içinde yeme, okuma, problem çözme gibi davranışların temelindeki fizyolojik süreçler vardır. Deneysel psikologlar, insan davranışlarını daha iyi anlayabilmek için hayvan davranışlarını da incelerler. Deneysel psikologların çoğu akademik ortamlarda ders verme ve araştırma ünitelerinde çalışırlar.

Psikometri / Psikometristler

Psikometri, psikolojide bilginin toplanılması ve uygulanması sırasında kullanılacak yöntem ve tekniklerin geliştirilmesi ile ilgilenir. Psikometristler kliniklerde, danışma merkezlerinde, okul ve işyerlerinde kullanılabilecek olan zeka, kişilik, tutum ve benzeri ölçekleri geliştirirler veya geliştirilmiş olanları gözden geçirirler. Ayrıca psikoloji ya da diğer alanlardaki araştırmacılara, araştırmanın tasarımı ve sonuçların değerlendirilmesi sırasında yardımcı olurlar. Psikometristler çoğunlukla üniversitelerde, test geliştirme merkezlerinde ve ilgili askeri, resmi ve özel araştırma kurumlarında çalışırlar.

Toplum Psikolojisi / Toplum Psikologları

Toplum Psikolojisi, doğal ortamlardaki (ev, mahalle, işyeri gibi) günlük davranışlarla ilgilenir, bu ortamlardaki uyumlu veya uyumsuz davranışlara yol açan faktörleri inceler. Toplum psikologları bu alanlarda koruyucu ruh sağlığı çalışmaları yaparlar. Klinik psikologlar psikolojik bozukluğu olan insanlarla çalışırken, toplum psikologları çabalarını genel nüfus ya da yüksek risk gruplarındaki kişiler üzerinde yoğunlaştırırlar.

Aile Psikolojisi / Aile Psikologları

Aile psikolojisi aile içi çatışmaların önlenmesi evlilik ve aile problemlerinin tedavisi ve normal aile düzeninin sürdürülmesi gibi konularla ilgilenir. Aile psikologları çoğunlukla evliliğe hazırlık, evlilik ilişkilerinin düzenlenmesi, anne baba çocuk ilişkilerinin geliştirilmesi, ebeveyn eğitim gibi konularda program hazırlar ve uygularlar; ayrıca aile terapisi de yaparlar. Bunun yanı sıra aile içi etkileşim, aileye çevrenin etkisi, boşanma, yeniden evlenme, özürlü çocuğa sahip ailelerde başa çıkma yolları, çocuk suistimali gibi alanlarda çalışırlar. Bazı aile psikologları ise cinsel fonksiyon bozukluklarının tedavisi konusunda uzmanlaşarak bu tür sorunların giderilmesi için çiftlere yardımcı olurlar.

Sağlık Psikolojisi / Sağlık Psikologları

Sağlık psikolojisi alanında çalışan psikologlar, hastanelerin çeşitli kliniklerinde hastalık ve insan davranışı konularında elde edilmiş birikimlerini kullanarak, insanların genel olarak hastalıklara ve kendi hastalığına karşı bilinçli bir tutum kazanmalarına ve böylelikle “sağlıklı olma potansiyelini” ortaya çıkarmaya çalışırlar. Sağlık psikologları, biyolojik, sosyal ve psikolojik faktörlerin sağlıklılık durumu ve hastalık durumunu nasıl etkilediğini incelerler. İnsanların hangi tür medikal tedavilere başvurduklarını ve elde ettiklerini, hastalıklarıyla nasıl baş ettiklerini, bazı insanların neden hekimlerinin tavsiyelerini yerine getirmediklerini, kötü sağlık alışkanlıklarının nasıl değiştirilebileceğini ve ağrının nasıl kontrol edilebileceğini araştırır ve bu konularda uygulamalar yaparlar.

Rehabilitasyon Psikologları 

Rehabilitasyon psikologları, felç ya da trafik kazası geçirmiş hastalarla, zeka özürlü olanlarla, serebralpalsi, epilepsi ya da otizm gibi gelişimsel sorunları olanlarla çalışırlar. Bu kişilerin durumlarına uyum yapmalarını kolaylaştırmaya çalışırlar. Genellikle bir ekip içinde yer alırlar. Bu kişiler için, kişisel uyum, kişilerarası ilişkiler, iş hayatı ve ağrı yönetimi gibi konularda hizmet verirler. Ayrıca mahkemelerde bu tür kişilere yönelik bilirkişilik yaparlar.

Spor Psikologları

Spor psikologları sporcuların rekabet hedeflerini daha belirginleştirmeleri, daha motive olmaları ve rekabetin doğasında olan kaygı ve başarısızlık korkusuyla daha iyi baş etmeleri için çalışırlar.

Mühendislik Psikologları

Mühendislik psikologları insanların makinelerle nasıl daha iyi çalışabilecekleri konusunda araştırmalar yaparlar. Örneğin bir bilgisayarın yorgunluğu ve göz sorunlarını en aza indirgemek için, bir fabrikadaki üretim hattının en iyi verimi sağlaması için nasıl tasarlanması gerektiği; en uygun iş yükünün ne olması gerektiği konusunda çalışırlar. Mühendislik psikologlarının çoğu endüstride çalışsa da büyük bir yüzdesi de silahlı kuvvetler tarafından talep edilmektedir.

Psikologlar hangi devlet kurumlarında görev alır ?

  • Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının “Aile Ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri Görev Ve Çalışma Esasları Yönergesi”nde Psikologların görev, yetki ve sorumlulukları tanımlanmıştır. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının taşra teşkilatının bir çok kuruluşunda psikologlar görev yapmaktadır. Sosyal Hizmet Merkezleri, Çocuk Evleri, Çocuk Evleri sitesi, Engelsiz yaşam evleri, Huzurevleri, Rehabilitasyon Merkezleri Kadın Konukevleri, ŞÖNİM vb. bir çok kuruluşunda görev yapmaktadır.
  • Adalet Bakanlığı, Ceza Ve Tevkifevleri, denetimli serbestlik müdürlüklerinde belirlenen kanun tüzük yönetmelik ve yönergelere bağlı olarak tutuklu ve hükümlülerle ilgili mesleki çalışmalar yapılmaktadır.
  • Emniyet Genel Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarında,
  • Üniversitelerde  ve Üniversite hastanelerinde ,
  • Sağlık Bakanlığı ve taşra teşkilatlarında (İl Müdürlükleri, Devlet Hastaneleri),
  • Milli Savunma Bakanlığına bağlı askeri birliklerde ve sahil güvenliklerde,
  • Ulaştırma Bakanlığına bağlı devlet demir yollarında,
  • Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ve bağlı taşra teşkilatlarında,
  • İşkur ve İşkur’a bağlı taşra teşkilatlarında,
  • Gençlik ve Spor Bakanlığı ve bağlı taşra teşkilatlarında,
  • Kredi Yurtlar Kurumunda,
  • Belediyelerde,
  • Valiliklerde,

belirlenen kanun tüzük yönetmelik ve yönergelere bağlı olarak psikologlar görev almaktadırlar.

Psikologlar özel sektörde nerede çalışabilirler?

  • Rehabilitasyon Merkezlerinde,
  • Kreş ve anaokullarında,
  • Eğitim kurumlarının rehberlik merkezlerinde,
  • Özel eğitim kurumlarında,
  • Ölçme- değerlendirme merkezlerinde,
  • Psikoteknik Merkezlerinde,
  • Dershanelerde,
  • Özel okullarda,
  • Özel hastanelerde,
  • Danışmanlık merkezi ve kliniklerde,
  • Endüstri işletmelerinde ,
  • Reklamcılık sektöründe,
  • Araştırma şirketlerinde,
  • Reklamcılık sektöründe,
  • Halkla ilişkiler birimlerinde,
  • Şirketlerin insan kaynakları birimlerinde,
  • Spor kulüplerinde

Psikologların çalışma alanları bulunmaktadır.

Psikolog Özgür KOÇAK

KAYNAK

Bu yazıda “Türk Psikologlar Derneği Meslek Yasası Çalışmaları Kitapçığı (2008)” ‘ndan alıntılar bulunmaktadır.

https://psikoloji.ieu.edu.tr/tr/sikca-sorulan-sorular

İlginizi çekebilecek diğer yazılarımız:

NEFES VE GEVŞEME EGZERSİZİ

PANİK ATAK VE PANİK BOZUKLUK NEDİR?

ANKSİYETE BOZUKLUĞU NEDİR? TEDAVİSİ NASILDIR?

PSİKOLOĞA GİTMEK

MOTİVASYON ÜZERİNE

Özgür KOÇAK

2014 Omü psikoloji mezunu Psikolog

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir